Penilaian RMKe-9: Bagaimana Sasaran RMKe-10 Hendak Dicapai Sedangkan RMKe-9 Masih Tidak Terlaksana?

PENDAHULUAN

Rancangan Malaysia telah digariskan selama empat dekad dengan berpandukan semangat dan falsafah Dasar Ekonomi Baru (DEB). Apakah perbezaan RMKe-10 dengan Rancangan Malaysia sebelum daripada ini ? Apakah RMKe-10 telah benar-benar berpaksikan semangat dan falsafah Model Ekonomi Baru?

Sesungguhnya, aspek pelaksanaan merupakan salah satu kunci utama kepada kejayaan RMKe-10. Walau sejauh mana Najib cuba untuk mengubah pendekatannya sekalipun, namun dengan memilih untuk terus menggunakan asas sistem dan dasar yang ternyata melemahkan sistem masyarakat (DEB), janji-janji manis dalam RMKe-10 ini sekali lagi akan menjadi tidak lebih sekadar retorik semata-mata.

Penilaian yang dibuat ke atas RMKe-9 mempamerkan dengan begitu signifikan sekali bahawa janji-janji manis yang terkandung dalam RMKe-9 ternyata gagal dilaksanakan biarpun RMKe-10 kini telah dkemukakan. Apakah RMKe-10 bakal menghadapi keadaan yang sama lima tahun dari sekarang?

EKONOMI

RMKe-9: Matlamat pertumbuhan KDNK sebenar adalah pada kadar purata 6.0% setahun dalam Rancangan ini[1].

  • Purata pertumbuhan KDNK sebanyak 4.2% dalam tempoh RMKe-9. (m.s 36)

RMKe-8: Kerajaan juga berhasrat mencapai pertumbuhan KDNK sebanyak 7.5% setahun sepanjang tempoh rancangan.

  • Hakikatnya, purata pertumbuhan hanyalah pada tahap 4.5% sekaligus menunjukkan bahawa bukan sahaja sasaran 7.5% tidak tercapai, bahkan setiap tahun pertumbuhannya tidak melebihi 7.5%[2].
2001 2002 2002 2003 2004 (e) 2005 (p) Simple Average 2001 – 2005
GDP (RM b) 210.6 211.2 220.4 232.5 249.3 262.3 235.1
Growth  (%) 0.3 4.3 5.5 7.2 5.2 4.5

(Pakatan Rakyat’s Response To New Economic Model: Political Will Needed To Avoid Failures Of The Past, 2010)

RMKe-9: Mengurangkan defisit Kerajaan Persekutuan secara beransur daripada 3.8% pada tahun 2005 kepada 3.4% pada tahun 2010.

  • Mengikut Laporan RMKe-10, defisit pada tahun 2010 adalah sebanyak 5.3%. (m.s 63)

RMKe-9: adalah dijangka bahawa pelaburan swasta berkembang pada kadar purata 11.2% setahun dan dijangka mengatasi jumlah pelaburan sektor awam buat pertama kalinya sejak krisis kewangan Asia.

  • Hakikatnya, pelaburan swasta merudum dan secara puratanya hanya mencapai 2.6% sahaja sepanjang tempoh rancangan. Perbezaannya daripada sasaran yang digariskan adalah amat ketara, iaitu sebanyak 8.6%.
2006 2007 2008 2009 2010 Purata2006 – 2010
Pelaburan Awam 5.8 5.3 0.5 8 11.6 6.24
Pelaburan Swasta 9.2 13.1 1 -17.2 7 2.62

RMKe-9: Pada masa yang sama, sumbangan produktiviti faktor keseluruhan (total factor productivity) dijangka meningkat daripada 29% kepada 35.8% selaras dengan peralihan kepada ekonomi yang berpaksikan pengetahuan dan mengutamakan kecekapan.

  • Sumbangan produktiviti faktor keseluruhan (TFP) kepada pertumbuhan KDNK telah meningkat kepada 34.7% berbanding 29% dalam tempoh RMKe-8. (m.s 36) Kini sasaran 35.8% pula tidak tercapai.

RMKe-9: Eksport Malaysia dalam tempoh lima tahun akan datang dijangka menggalakkan dengan eksport kasar berkembang pada kadar 8.5% setahun.

  • Eksport telah berkembang pada kadar 3.2% setahun. Malahan, eksport produk elektrik dan elektronik (E&E) yang menyumbang 59.1% daripada jumlah eksport sektor pembuatan, merosot sebanyak 0.1% setahun. (m.s 39)

RMKe-9: Sektor pertanian disasarkan berkembang sebanyak 5%. Bagi merealisasikan matlamat yang telah ditetapkan, sebanyak RM11.4 bilion diperuntukkan kepada sektor pertanian; merupakan peningkatan 70% berbanding peruntukan dalam RMKe-8.

  • Sektor pertanian hanya bertumbuh sebanyak 3% setahun dalam tempoh RMKe-9. (m.s 42)

Bagi menjayakan industri pertanian, kerajaan juga melancarkan beberapa projek utama seperti mewujudkan 28 Taman Kekal Pengeluaran Makanan dengan kawasan seluas hampir 2,400 hektar, Agropolis di Serdang dan Terminal Makanan Negara (TEMAN) di Ipoh dan Kota Bharu. Kerajaan juga akan menambah kawasan pembangunan kelompok industri minyak sawit, lembah ternakan, lembah buah-buahan, taman akuakultur dan taman makanan halal.

  • Apakah status projek-projek tersebut sekarang? Adakah projek-projek itu sekali lagi menjadi projek gajah putih?

KEMISKINAN

Dari segi membasmikan kemiskinan, RMKe-8 juga berhasrat menurunkan kadar miskin tegar kepada 0.5% mejelang tahun 2005.

  • Sekali lagi sasaran tersebut tidak tercapai. Miskin tegar masih berada pada kadar 1.2% pada tahun 2005 dan 0.7% pada tahun 2008[3]. Pendapatan Garis Kemiskinan (PGK) bagi golongan miskin tegar juga adalah terlampau rendah dan tidak realistik[4].

RMKe-9: Kerajaan menetapkan sasaran untuk mengurangkan kadar kemiskinan keseluruhan kepada 2.8% dan membasmi sepenuhnya kemiskinan tegar menjelang tahun 2010.

  • RMKe-10: Insiden kemiskinan keseluruhan berkurang daripada 5.7% pada tahun 2004 kepada 3.8% pada tahun 2009 (m.s 414). Sasaran untuk mengurangkan kadar kemiskinan kepada 2.8% adalah tidak tercapai. Malah sasaran membasmi kemiskinan tegar menjelang tahun 2010 nampaknya adalah tidak lebih sekadar omong kosong.

R&D DAN MODAL INSAN

Pada masa yang sama, kerajaan dalam RMKe-9 juga berjanji akan meningkatkan pencapaian sasaran perbelanjaan R&D negara sebanyak 1.5% daripada KDNK menjelang tahun 2010[5].

  • Nisbah perbelanjaan kasar bagi R&D daripada KDNK pula menurun daripada 0.69% pada tahun 2004 kepada 0.21% pada tahun 2008, berbanding kira-kira 3% bagi Singapura. (m.s 82)

Dalam RMKe-9, tumpuan akan diberi untuk mengeluarkan lebih ramai penyelidik, saintis dan jurutera (RSE) dengan meletakkan sasaran 50 RSE bagi setiap 10,000 tenaga kerja menjelang tahun 2010.

  • Dalam realiti, bilangan penyelidik berkurang daripada 21.3 setiap 10,000 tenaga buruh pada tahun 2004 kepada 20.3 pada tahun 2008. (m.s 82)

RMKe-9: Negara mensasarkan 60% daripada jumlah tenaga akademik memiliki ijazah Doktor Falsafah menjelang tahun 2010.

  • Anggota akademik yang mempunyai kelayakan PhD meningkat daripada 26.6% pada tahun 2005 kepada 35.9% pada tahun 2009 (m.s 413). Sasaran tidak tercapai, malah kekurangan sebanyak 24.1%.

RMKe-9: Program Brain Gain, program untuk melibatkan atau menarik ke Malaysia para penyelidik, saintis dan jurutera yang cemerlang, termasuk warganegara Malaysia di luar negara, akan dilancarkan.

  • Apakah pencapaian Program Brain Drain?
  • RMKe-10 menyulas perkara yang sama, iaitu ”Selain melahirkan modal insan berkemahiran,tumpuan juga akan diberi kepada usaha untuk menarik dan mengekalkan modal insan cemerlang. Khusus untuk itu, Talent Corporation akan ditubuhkan dengan mandat utama untuk menarik tenaga pakar yang diperlukan dalam sektor ekonomi utama.”
  • Itu bermakna program Brain Drain tidak dipandang secara serius, malah ini juga menunjukkan ketidakupayaan kerajaan untuk mengatasi masalah yang telah mengganggu pertumbuhan Malaysia selama ini.

INFRASTRUKTUR

RMKe-9: Kerajaan akan membina kira-kira 43,800 unit rumah kos rendah melalui Program Perumahan Rakyat. Usaha ini akan diperlengkap dengan pembinaan kira-kira 29,000 rumah kos rendah dan kos sederhana rendah oleh Syarikat Perumahan Negara.

  • Hanya 31,859 unit (disewa) dan 1,650 unit perumahan awam (dijual)  telah dibina (m.s 422). Sasaran tidak dicapai dan kekurangan sebanyak 38,291 unit.

RMKe-9: Terminal pengangkutan bersepadu di Gombak dan Bandar Tasik Selatan akan dibina sebagai hab transit ke Kuala Lumpur.

  • RMKe-10: Antara projek besar yang akan dilaksanakan di bawah PPP termasuklah Terminal Pengangkutan Bersepadu di Gombak. (m.s 58)
  • Akhirnya, terminal pengangkutan bersepadu Gombak akan dibina selepas perancangannya sejak tahun 1998.

RMKe-9: Kerajaan akan turut memperuntukkan RM1.48 bilion bagi pemulihan rangkaian pengagihan bagi mengurangkan kadar air tidak terhasil daripada 38% pada tahun 2005 kepada 30% menjelang tahun 2010.

  • Pengurangan kadar air tidak terhasil daripada 37.7% kepada 37.2% (m.s 428). Walaupun RM1.48 bilion diperuntukkan, sasaran tidak tercapai dengan julat sebanyak 7.2%.

PENSWASTAAN

Di bawah RMKe-10, gelombang baru penswastaan akan dilaksanakan. Projek yang sedang dipertimbangkan termasuk tujuh lebuhraya bertol, lima kampus cawangan Universiti Teknologi MARA, Terminal Pengangkutan Bersepadu di Gombak, penswastaan Pelabuhan Pulau Pinang dan pembangunan semula Kompleks Angkasapuri, Kuala Lumpur sebagai Bandaraya Media. (m.s 92)

Kerajaan juga berjanji akan “Menerima pakai kaedah nilai untuk wang seperti pengagihan risiko yang optimum antara sektor awam dan swasta, kos jangka hayat, spesifikasi output yang membenarkan pembida membuat inovasi dalam rekabentuk projek, persaingan yang memberi nilai berpatutan dan mekanisme pembayaran berasaskan prestasi.” (m.s 93)

Walaubagaimanapun, adalah didapati bahawa kontrak bernilai RM900 juta untuk membina dan menyelenggara 3 kampus UiTM Kuala Selangor, Tapah dan Seremban sepanjang 23 tahun, telah dimenangi oleh Syarikat dimiliki Menang Corp (M) Bhd yang sekarang di bawah senarai PN1 di BursaMalaysia. Sebuah syarikat lagi, Inovatif Mewah Sdn. Bhd., adalah dikuasai oleh pengarah yang sama dengan Menang Corp. TRIplc pula merupakan sebuah syarikat di bawah PN17 sejak 2008[6].

Selain daripada itu, Monetisation aset awam menerusi penjualan, usaha sama atau pajakan jangka panjang bagi tanah yang berpotensi komersil, seperti tanah Institut Penyelidikan Getah di Sungai Buloh dan projek pembangunan tanah 1Malaysia Development Berhad di Sungai Besi (m.s  92) juga tidak melalui sebarang proses tender terbuka. Ini seumpama menggadaikan tanah kepada pelabur asing tanpa memaximasikan pulangan, dan juga tidak menggunakan kuasa secara wajar untuk membuat keputusan.

Ini tidak sejajar dengan jaminan Najib semasa beliau menjawat sebagai Perdana Menteri Malaysia. Beliau berkata ”the land belonging to the federal government would be one of the new sources of income for the government. The development of the land would be done in an open and transparent manner, meaning tendering it to the highest bider.[7]” Bukan sahaja begitu, perbuatan sebegini juga tidak mematuhi jaminan dibuat dalam Model Baru Ekonomi dan RMKe10, malah lebih mirip kepada zaman Mahathir yang kerap berlaku korupsi dan penyelewengan kuasa.


[1] Ucapan RMKe-9, m.s 12

[2] PAKATAN RAKYAT’S RESPONSE TO NEW ECONOMIC MODEL: POLITICAL WILL NEEDED TO AVOID FAILURES OF THE PAST, 2010

[3]http://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2008&dt=0129&pub=Utusan_Malaysia&sec=Muka_Hadapan&pg=mh_08.htm

[4] http://www.agendadaily.com/cms/content.jsp?id=com.tms.cms.article.Article_e214cf52-ca9db1d0-10750560-43a71b30

[5] http://www.mampu.gov.my/pdf/rm9%202006-2010.pdf

[6] The Edge, 10 Mei 2010

[7] The Edge, 17 Mei 2010

Advertisements

Respons Kepada Belanjawan 2010, Mesej dan Permasalahannya: Dimensi Sosial

KE ARAH “MASYARAKAT BERISIKO” YANG TIDAK STABIL?

Perangkaan yang dikemukakan oleh Najib dalam pembentangan Belanjawan 2010 menunjukkan bahawa Malaysia sedang menuju ke arah pembentukan “masyarakat berisiko” (risk society) yang bakal menghadapi ketidakstabilan sosial yang membimbangkan.

Perangkaan yang dikemukakan tersebut menunjukkan peningkatan bilangan kad kredit daripada lebih 2 juta pada tahun 1997 kepada 11 juta sehingga Ogos 2009.

Menurut Laporan Ekonomi 2009/2010, jumlah tenaga buruh (labour force) di Malaysia bagi tahun 2009 adalah sebanyak 12 juta. Ini bermaksud, secara puratanya hampir 92% golongan yang bekerja memiliki kad kredit jika diandaikan setiap orang yang bekerja memiliki satu kad kredit.

Apabila kita membandingkan perangkaan di atas dengan perangkaan kerajaan bagi tahun 2007 yang menunjukkan bahawa 56.8% daripada 5.8 juta isi rumah Malaysia mempunyai pendapatan bulanan tidak lebih dari RM3000 serta 32% daripada 3 juta isi rumah Melayu mempunyai pendapatan bulanan antara RM1001 hingga RM2000 sahaja. Ini menunjukkan bahawa hala tuju Malaysia ke arah pembentukan risk society adalah pada tahap yang cukup membimbangkan.

1) Dasar Desentralisasi Wajar Menjadi Tunjang Membasmi Kemiskinan Bandar.

Menurut Belanjawan 2010, 63% daripada keseluruhan penduduk adalah tinggal di kawasan bandar. Semasa pembentangan Belanjawan 2010, Najib mengumumkan kerajaan akan memperuntukkan sejumlah RM48 juta bagi melaksanakan program pembasmian kemiskinan bandar. Selain itu, peranan Kementerian Wilayah Persekutuan akan diperkukuh dan diperluaskan untuk turut bertanggungjawab membasmi kemiskinan bandar di seluruh negara, termasuk golongan yang berpendapatan di bawah RM3000 sebulan.

Peranan membasmi kemiskinan bandar memerlukan sasaran kumpulan dan fokus strategi setempat mengikut keperluan komuniti bandar tertentu. Lantaran itu, dasar desentralisasi adalah amat wajar dijadikan tunjang utama kepada program pembasmian kemiskinan bandar. Kerajaan Persekutuan sepatutnya menyalurkan peruntukan kepada kerajaan negeri dan memberikan hak kerajaan negeri memainkan “peranan Kementerian Wilayah Persekutuan” dalam membasmi kemiskinan bandar di negeri masing-masing dan bukannya mengharapkan Kementerian Wilayah Persekutuan memainkan peranan membasmi kemiskinan bandar “seluruh negara”.

Konsep risk society wajar dihayati dalam konteks proses pemodenan yang telah melibatkan kegagalan respons terhadap dilemma transformasi sesuatu masyarakat dan entiti ekonomi. Dalam perbincangan ini, keperluan membelanja isi rumah tertentu tidak lagi setimpal dengan keupayaan mencari rezeki akibat kegagalan pemerintah membawa transformasi ekonomi dan meningkatkan pariti kuasa membeli rakyat jelata.

Salah satu kesan negatif yang signifikan ialah amalan “pra-pembayaran” melalui penggunaan kad kredit. Hala tuju sedemikian akan mengakibatkan berlakunya ketidakstabilan masyarakat yang tinggi. Biarpun begitu, langkah Kerajaan BN mengenakan cukai perkhidmatan ke atas setiap kad kredit tidak dapat menyelesaikan masalah kad kredit dan trend pembentukan risk society.

Sesungguhnya, kegagalan dari segi transformasi entiti ekonomi, tabdir urus negara dan ketidakadilan dalam pelaksanaan dasar-dasar tertentu secara mikro merupakan antara faktor kegagalan respons yang menyumbang kepada pembentukan risk society.

2) Bayaran Yuran Tahunan Kad Kredit Yang Membebankan Rakyat

Menurut Belanjawan 2010, Kerajaan BN menetapkan cukai perkhidmatan sebanyak RM50 setahun dikenakan ke atas setiap kad kredit utama dan kad caj, termasuk kad yang diberi percuma. Kerajaan BN juga mencadangkan cukai perkhidmatan sebanyak RM25 setahun dikenakan ke atas setiap kad kredit tambahan.

Malaysia mungkin merupakan satu-satu negara yang menetapkan cukai perkhidmatan bagi kad kredit yang mana sekarang ini diberikan secara percuma[1]. Mengapakah perlu ada menetapkan caj sedangkan barangan sekarang adalah percuma?

Adalah dianggarkan kerajaan akan mendapat pendapatan sebanyak RM564 juta daripada hasil kutipan cukai perkhidmatan kad kredit daripada rakyat[2]. Bukankah ia bercanggah dengan hasrat kerajaan untuk merangsang permintaan tempatan dan mengurangkan beban rakyat? Sekali lagi, pendapatan RM564 juta boleh diperolehi dengan  mudah sekali dengan mengadakan tender terbuka AP dan bukannya dengan cara  merampas hasil rakyat yang sedikit (penalise the rich and not the poor).

Penurunan kadar cukai individu maksimum daripada 28% kepada 27% hanya dapat dimanfaatkan oleh mereka yang berpendapatan lebih daripada RM100,000 setahun, dan kenaikan pelepasan diri daripada RM8 ribu kepada RM9 ribu hanya akan memberikan penjimatan sekadar RM30 – RM120 setahun kepada mereka yang membayar cukai sahaja[3]. Implikasi cukai perkhidmatan atas kad kredit adalah jauh lebih luas daripada insentif yang diberi dan menjejaskan pendapatan golongan yang tidak membayar cukai, iaitu golongan yang berpendapatan lebih rendah. Lagipun, dengan kemudahan kad kredit dan insentif lain yang ditawarkan oleh bank yang pasti akan menjadi lebih meraik disebabkan oleh cukai perkhidmatan, kebanyakan mereka akan terus bergantung kepada kad kredit[4].

Lagipun, disebabkan kebanyakan kad kredit mempunyai had kredit, pemegang kad biasanya memohon lebih daripada satu kad untuk memudahkan kerja mereka. Jika sebuah isu rumah mempunyai 4 hingga 5 kad, mereka akan dikenakan bayaran sebanyak RM200–RM250 setiap tahun. President ACCCIM Tan Sri William Cheng juga berpendapat sebegitu[5].

Jika kerajaan berhasrat memberikan kesedaran dan pendidikan dalam bidang pengurusan kewangan, kenapakah tidak mengadakannya melalui program kesedaran dan pendidikan yang dapat memberi manfaat buat jangka masa panjang?

KEBAJIKAN PEKERJA LANGSUNG TIDAK DISENTUH

Penurunan kadar cukai individu maksimum daripada 28% kepada 27% hanya akan memanfaatkan individu yang berpendapatan lebih daripada RM100 ribu setahun.

Cadangan kerajaan untuk menaikkan pelepasan diri daripada RM8 ribu kepada RM9 ribu juga hanya memanfaatkan golongan yang berpendapatan lebih daripada RM30 ribu setahun. Bilangan yang mendapat manfaat daripada pengumuman tersebut hanya merupakan bilangan kecil. Mengikut statistik yang diperoleh daripada Pertanyaan Parlimen pada tahun 2009, 57% isi rumah berpendapatan kurang daripada RM3,000. Merekalah golongan yang besar, lemah dan mangsa kepada krisis ekonomi kebelakangan ini. Kebanyakan daripada golongan ini juga merupakan golongan pekerja.

Bukan sahaja bantuan dan insentif tidak diberi, isu-isu pokok yang menyebabkan kesusahan dialami oleh golongan pekerja seperti isu pergantungan terhadap pekerja asing, gaji minimum, insentif untuk menggalakkan tenaga pekerja wanita dan lain-lain langsung tidak disentuh. Sekali lagi kerajaan tidak memberi perhatian dalam mewujudkan pekerjaan yang munasabah (decent jobs) bagi rakyat. Tanpa pekerjaan yang munasabah, adakah pekerja dapat mencari semangat dan rasa sanjungan daripada pekerjaan tersebut?

RAKYAT SELALU MEMBAYAR ’CUKAI TERSIRAT’ LEBIHAN

Walaupun belanjawan sering kali mengingatkan rakyat bahawa cukai sedang dikurangkan (padahalnya hanya segilintir orang yang bermanfaat), tetapi rakyat dikenakan bayaran ’cukai tersirat’ yang kian lebih bertambah. Misalnya:

  • Cukai Air – Jika air menjadi kotor, rakyat terpaksa memasang filter
  • Cukai Pencegahan Jenayah – Jika keselamatan rumah tidak terjamin, rakyat dikehendaki mengupah sekuriti untuk membuat rondaan
  • Cukai kereta – Perkhidmatan pengangkutan awam yang teruk mengakibatkan rakyat terpaksa membeli kereta (lazimnya PROTON ataupun PERODUA)
  • Cukai Lebuhraya – Jika tahap jalanraya persekutuan tidak memuaskan, kita terpaksa menggunakan lebuhraya swasta dan membayar tol

Apakah yang telah dilakukan oleh kerajaan sebagai percubaan mengurangkan cukai tersirat tersebut?

MASALAH PENGANGKUTAN AWAM BERLARUTAN TANPA PENYELESAIAN YANG BERKESAN

Untuk menambahbaik pengangkutan awam, kerajaan akan:

  • Mempercepat penubuhan dan operasi SPAD
  • Menambah 8 EMU
  • Menambah 35 unit tren LRT
  • Membina laluan berbumbung
  • Memperluas laluan khas dan menambah bilangan bas
  • Menyediakan laluan khas untuk bas, dan lain-lain

Kerajaan telah memperuntukkan berbilion-bilion sejak 5 tahun lalu untuk mempertingkatkan kemudahan pengangkutan awam, antaranya:

  • Pada 2 Mac 2006, satu jawatankuasa kabinet telah ditubuhkan untuk menambahbaik perkhidmatan pengangkuatan awam di Malaysia. Sebanyak RM4.4 bilion yang dijimat akibat kenaikan harga minyak sebanyak RM0.30  seliter pada ketika itu akan diperuntukkan bagi tujuan tersebut. Ini merupakan satu kontrak janjian antara rakyat dan kerajaan BN yang dibuat 3 tahun lepas.
  • Pada 29 Ogos 2006, Najib selaku Timbalan Perdana Menteri pada masa itu berjanji bahawa Sistem LRT di Lembah Kelang akan mendapat RM10 bilion suntikan sepanjang tempoh empat tahun.
  • Pada 26 Jun 2008 semasa menilai RMKe-9, Perdana Menteri Abdullah sekali lagi berjanji akan menubuhkan SPAD dan mendrafkan Pelan Induk Pengangkutan Awam. Beliau juga berjanji akan memperuntukkan RM1.6 bagi projek pengangkutan awam.
  • Pada 22 Okt 2008, semasa Abdullah mengemukakan belanjawan 2009, beliau berkata kerajaan akan memperuntukkan RM35 bilion bagi tujuan meningkatkan keberkesanan perkhidmatan pengangkutan awam dari 2009 hingga 2014.
  • Pada 4 Nov 2008, dalam pakej rangsangan pertama yang diumumkan oleh Najib, sebanyak RM500 juta akan diperuntukkan bagi meningkatkan pengangkuatan awam di bandar-bandar besar.
  • Pada 9 April 2009, Najib berjanji akan menubuhkan SPAD di bawah JPM[6].

Jumlah nilai peruntukan yang telah dijanji adalah seperti jadual berikut:

Tahun Daripada Nilai
2006 Kabinet RM4.4 bilion
2006 Jawatankuasa Kabinet RM10 bilion
2008 Penilaian RMKe-9 RM1.6 bllion
2008 Belanjawan 2009 RM35 bilion
2008 Pakej Rangsangan 1 RM0.5 bilion
Total RM51.5 bilion

Jika kita menilai prestasi Najib mengikut salah satu Bidang Keberhasilan Utama Negara (NKRA) yang ditentukan oleh beliau sendiri iaitu untuk menambah baik pengangkutan awam, kita akan dapati bahawa:

  • Kadar penggunaan pengangkutan awam masih rendah, iaitu 11% (Seoul 60%, Singapura 56%, Manila 54%, Tokyo 49%, Bangkok 30%). Kerajaan berhasrat meningkatkan kadar penggunaan kepada 40% menjelang 2020, masih 29% ketinggalan sasaran.
  • Tiada peningkatan drastik dalam perkhidmatan pengangkutan awam sejak 2006.
  • Sudah 5 bulan tetapi Pelan Induk Pengangkutan Awam yang sepatutnya dikemukakan pada Jun 2009 masih belum lagi kelihatan[7].
  • SPAD yang seharusnya ditubuhkan sebelum 2010, tetapi sekarang ditunda. Sudah 7 bulan selepas pengumuman tetapi tidak ada apa-apa perkembangan.

Berdasarkan penilaian di atas, berapakah markah yang akan diberi oleh agensi penilaian kepada Perdana Menteri kita?

Selain itu, pernahkah kerajaan sedar kenapakah setiap inisiatif yang dijalankan untuk meningkatkan pengangkutan awam akan gagal? Pernahkah kerajaan sedar bahawa untuk meningkatkan sistem pengangkutan awam, kerjasama pelbagai pihak adalah amat penting. Mengikut analisa Perancang Bandar Mr. Goh Bok Yen, kerjasama tersebut termasuk:

  • Cara penggunaan pemandu kereta dan pengguna kenderaan peribadi
  • Dasar kerajaan untuk menggalakkan orang ramai menggunakan pengangkutan awam
  • Tanggungjawab penawar perkhidmatan pengangkutan awam[8]

Bagaimanakah kerajaan dapat memastikan ketiga-tiga pihak terlibat dalam usaha kerajaan untuk meningkatkan tahap pengangkutan awam supaya semua pihak dapat menuju ke matlamat yang sama?


[1] Busy Weekly, 26 Okt 2009

[2] NST, 24 OKt 2009

[3] Sinchew, 24 Okt 2009

[4] The Star, 24 Okt 2009

[5] Oriental, 24 Okt 2009

[6] The Star, 16 April 2009

[7] Parlimen Soalan No.43, 17 Mar 2009

[8] Oriental Daily, 24 Okt 2009

Respons Kepada Belanjawan 2010, Mesej dan Permasalahannya: Dimensi Ekonomi

STATUS EKONOMI MALAYSIA YANG MERUNCINGKAN

FDI Jatuh Sebanyak 82%

Jumlah bersih pelaburan langsung asing (FDI) Malaysia merudum sebanyak 82%, iaitu dari RM19.7 bilion dalam tempoh separuh pertama tahun 2008 kepada RM3.6 bilion bagi tempoh yang sama tahun 2009.

Pelaburan Swasta

% of Pelaburan Pelaburan Jumlah
GDP Swasta Awam Pelaburan
1990 22% 12% 34%
1995 33% 13% 46%
2000 13% 13% 26%
2005 9% 11% 20%
2007 9% 12% 21%

(Woo, 2009)

Pelaburan swasta pernah mencecah 30% daripada KDNK sebelum krisis kewangan Asia 1997/1998. Kini, pelaburan swasta telah menyusut ketara di bawah 10% daripada KDNK. Pelaburan langsung domestik berkurangan daripada RM72 bilion pada tahun 1997 kepada RM56 bilion pada 2008.

Eksport

Eksport negara akan kekal lemah. Eksport pada tahun 2009 dijangka menurun sebanyak 20% daripada RM663.5 bilion kepada RM530.6 bilion dari tahun 2008 hingga 2009.

Faktor utama penurunan eksport adalah disebabkan oleh kelembapan permintaan di negeri-negeri pengeksport utama Malaysia seperti Amerika Syarikat, Europah dan Jepun. Pada masa yang sama, perhatian perlu diberikan kepada kadar pemulihan eksport. Krisis ekonomi lazimnya diikuti dengan penstrukturan semula pengurusan dan pelaburan syarikat gergasi asing. Jika Malaysia tidak lagi digemari oleh pelabur-pelabur luar, eksport kita tidak akan pulih secepat pemulihan global, dan mungkin kekal lemah buat tempoh masa yang panjang.

DISIPLIN PERBELANJAAN DAN DISIPLIN FISKAL KERAJAAN

Disiplin Perbelanjaan

Perbelanjaan Mengurus Kerajaan, 2000-2008

Belanjawan 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008
Jangkaan 52.4 60.7 65.3 71.7 80 89.1 101.2 117 128.8
Sebenar 56.5 63.8 68.7 75.2 91.3 97.7 107.8 123.1 151
Lebihan -4.1 -3.1 -3.4 -3.5 -11.3 -8.6 -6.6 -6.1 -22.2
Varians (%) 8% 5% 5.1% 4.8% 14% 9.7% 6.4% 5.2% 17.2%

(Financial Daily, 22 Okt 2009)

Kerajaan BN tidak mempunyai disiplin perbelanjaan. Kerajaan tidak mengikut peruntukan yang ditetapkan dalam Belanjawan dan sentiasa memperuntukkan perbelanjaan lebihan. Dari tahun 2000 hingga 2008, kerajaan mencatatkan perbelanjaan lebihannya sekurang-kurangnya 5%. Adakah ini bermakna kerajaan tidak mempunyai sebarang jangkaan dan perancangan yang baik, ataupun kerajaan tidak mampu menangani isu ’over-spend’ yang disebabkan oleh ketirisan dan kebocoran dalam perbelanjaan awam?

Adakah ini juga akan membuka ruang kepada kerajaan untuk mengemukakan satu ’Belanjawan Kosmetik’ untuk menggembirakan rakyat dan kemudian baru mengemukakan perbekalan tambahan?

Disiplin Fiskal

(MIER, 2009)

Selain daripada disiplin perbelanjaan, kerajaan juga tidak mempunyai disiplin fiskal. Selain daripada tahun 1960 dan di antara 1993-1997 (semasa DSAI sebagai Menteri Kewangan), kerajaan mengalami defisit belanjawan setiap tahun tanpa pengecualian. Sehingga kini, Malaysia telah mengalami defisit berturut-turut selama 13 tahun. Semenjak 1998, defisit fiskal berlanjutan dan mencecah paras 7.4% pada tahun 2009.

PELAKSANAAN PAKEJ RANGSANGAN YANG PERLAHAN

Pakej Rangsangan Ekonomi Malaysia hanya berjumlah RM7 bilion (Pakej I) + RM10 bilion (Pakej II) = RM17 bilion bagi tahun 2009 dan bukan RM67 bilion. Mengikut Laporan Ekonomi 2009/2010 (m.s 3), hanya RM8.2 bilion yang telah dibelanjakan bagi kedua-dua pakej rangsangan, iaitu 47% daripada jumlah suntikan fiskal telah diagihkan.

Selain daripada itu, sehingga 16 Oktober 2009, hanya lebih kurang 48 ribu projek sahaja yang telah siap dan hampir 40 ribu projek lagi masih dalam pelaksanaan. Ini bermaksud 55% projek sahaja yang telah siap dan baki 45% lagi masih dinanti-nantikan oleh rakyat.

Maka, Pakej Rangsangan Ekonomi Malaysia bukan antara yang terbesar dan komprehensif berbanding negara lain seperti apa yang telah dilaung-laungkan oleh Perdana Menteri Najib, malah yang paling perlahan dari segi pelaksanaannya.

Apakah yang akan terjadi jika proses implimentasinya begitu perlahan? Adakah kos melepas (opportunity cost) akan menjadi tinggi kerana negara lain yang merasai tanda-tanda pemulihan sedang berbincang untuk mengurangkan impak pakej rangsangan, manakala Malaysia masih terperangkap dalam fasa pelaksanaan?

Pakatan Rakyat menyeru memberikan direct voucher kepada rakyat kerana itu akan membantu memberikan wang terus ke dalam poket pengguna dan dapat merangsang permintaan tempatan secara serta-merta. Cadangan ini tidak diguna pakai oleh kerajaan sedangkan contoh-contoh di Taiwan dan China telah menunjukkan program tersebut adalah amat berjaya.

Respons Kepada Belanjawan 2010, Mesej dan Permasalahannya: Dimensi Politik

TIADA KEHENDAK POLITIK UNTUK MELAKUKAN PEMBAHARUAN STRUKTUR

Kerajaan berazam menganjakkan Malaysia ke satu tahap dan bentuk model ekonomi baru barasaskan inovasi, kreativiti dan bernilai tambah tinggi[1]. Seruan ini bukan perkara baru mamandangkan bekas Perdana Menteri Tun Mahathir telah menyebut tentang Ekonomi Berasaskan Pengetahuan (knowledge economy) yang berlandaskan inovasi, kreativiti dan sebagainya sepuluh tahun lalu tatkala beliau bertekad membangunkan Multimedia Super Corridor yang kini masih sebuah “koridor kosong”!

Iltizam untuk melonjakkan ekonomi Malaysia sememangnya cadangan yang baik dan kerajaan pada hakikatnya bukanlah tidak pernah mencuba. Tetapi persoalannya, apakah kesilapan yang telah berlaku dan bagaimanakah untuk mengelakkan kesilapan tersebut berulang lagi seterusnya menjayakannya?

Kesilapan ketara ialah kerajaan tidak memahami bahawa kreativiti hanya mampu dihasilkan daripada perwujudan suasana yang sihat, bebas dan berdaya saing. Inovasi pula merupakan hasil atmosfera diskusi secara terbuka, serta pentadbiran yang efektif, bertanggungjawab dan telus. Tanpa syarat-syarat tertentu, tidak kira betapa banyak usaha yang dibuat, ataupun berbilion-bilion ringgit disalurkan bagi pembangunan infrastruktur fizikal, ekonomi berasaskan inovasi dan kreativiti tetap tidak akan wujud. Untuk memenuhi syarat-syarat tersebut, pembaharuan pada peringkat struktur perlu dilakukan segera. Persoalannya kini, adakah kerajaan bersedia melakukan pembaharuan tersebut? Adakah kerajaan melihat belanjawan ini sebagai Belanjawan Pilihanraya ataupun Belanjawan untuk Menyelamatkan Negara?

Soalan yang tidak dijawab dalam belanjawan adakah seperti berikut:

  • Isu negara sedang berada dalam “perangkap pendapatan sederhana” (middle-income trap) dan apakah tindakan kerajaan supaya Malaysia tidak menjadi seperti sesetengah negeri-negeri di Amerika Selatan yang tidak lagi mengalami pertumbuhan sihat.
  • Isu kerajaan tidak memberi perhatian dalam mewujudkan pekerjaan yang munasabah (decent jobs) serta pembangunan modal insan, dan sebaliknya memberikan keutamaan kepada pembangunan infrastruktur fizikal yang tidak membawa kepada transformasi ekonomi.
  • Isu Pendapatan negara kita terlalu bergantung kepada hasil minyak tetapi kerajaan masih mengeksploitasikan keuntungan PETRONAS dalam pembangunan projek mega dan bagaimanakah untuk menanganinya.
  • Ketirisan dan kebocoran penghantaran sistem awam yang menyebabkan kerugian berbilion-bilion (Morgan Stanley menganggar lebih USD100 bilion kerugian dalam korupsi sejak 1980-an) dan adakah kerajaan komited untuk menggantikan rundingan terus kepada tender terbuka.
  • Kuasa Jabatan Perdana Menteri yang terlalu memusat (terdiri daripada 52 agensi) dan merangkumi kebanyakan “kepentingan politikal ekonomi” yang utama sehingga institusi utama negara seperti Parlimen, SPR serta SPRM tidak lagi bebas menjalankan tugasan masing-masing dan agensi-agensi seperti UPE serta BTN terjerumus dalam pemikiran sosio-ekonomi yang sangat terkebelakang. Adakah Perdana Menteri sedia menjalankan pembaharuan struktur ke atas institusi-institusi yang terletak di bawah bidang kuasa beliau?

BELANJAWAN PILIHANRAYA ATAUPUN BELANJAWAN SELAMATKAN NEGARA?

Jika kerajaan tidak menjawab persoalan asas dan fundamental di atas, dan sebaliknya hanya tertumpu kepada pemberian pelbagai insentif/rebate kepada rakyat, ini menunjukkan kerajaan hanya berminat menggembirakan rakyat buat sementara waktu (pain killer), tetapi tidak beriltizam untuk menyelesaikan isu diperingkat dasar yang memerlukan keazaman politik yang tinggi untuk menanganinya. Pemberian “gula-gula” ini sememangnya menyeronokkan buat seketika, tetapi adakah ianya dapat menjadi satu respons yang wajar dan tepat apabila kehidupan kebanyakan rakyat kita berada dalam keadaan terhimpit khususnya akibat tekanan ekonomi yang membebankan?

Atas nama menyelamatkan rakyat, Najib menjustifikasikan defisit belanjawan negara yang tinggi. Tetapi hakikatnya, perbuatan dan kandungan belanjawan bukanlah untuk menyelamatkan rakyat kerana bukan sahaja insentif tersebut tidak dapat membantu golongan majoriti jika diteliti (akan dihuraikan di bawah), malah langkah-langkah tersebut tidak akan dapat menganjakkan Malaysia kearah model ekonomi baru serta tidak dapat menyelesaikan ketidakupayaan diperingkat struktur sekarang.

POLITIK NAUNGAN & BUDAYA RENT-SEEKING

“Politik naungan” (patronage politic) dan budaya rent-seeking yang mencorakkan pemerintahan Rejim BN selama ini terus-menerus menjadi asas utama Belanjawan 2010. Sifat sedemikian dapat dilihat menerusi pelbagai aspek, antaranya merangkumi:

1. Dasar Liberalisasi Najib Menyokong Dasar Monopoli Yang Merupakan Batu Penghalang Daya Saing Negara

Status monopoli sesetengah GLC berterusan meskipun Kerajaan pentadbiran Najib melaung-laungkan dasar liberalisasi. Umpamanya dalam kes Bernas, tindakan kroni Rejim BN mengambil alih pemilikan Bernas melalui perolehan saham daripada syarikat Hong Kong hanya memperkukuh ciri-ciri “politik naungan” dan budaya rent-seeking, sedangkan apa yang patut dilakukan oleh Kerajaan pentadbiran Najib ialah memecahkan monopoli Bernas oleh syarikat Hong Kong dengan membenarkan syarikat-syarikat tempatan bersaing secara sihat bagi memperolehi saham Bernas. Dasar “anti-monopoli” langsung tidak disentuh oleh Najib semasa pembentangan Belanjawan 2010.

2. Merakyatkan Ekonomi atau Memperkukuh Politik Naungan?

Mana-mana kerajaan yang menjadikan agenda “merakyatkan ekonomi” sebagai dasar akan menggariskan undang-undang yang dapat menegah kegiatan monopoli ekonomi. Hal ini kerana status monopoli mana-mana syarikat akan menjejaskan kepentingan rakyat dari segi pilihan barangan/perkhidmatan, harga, kualiti dsb. (Huraian lanjut sila baca “Dasar Amalan Perdagangan Adil” dalam bahagian DAYA SAING PKS TIDAK DINILAI DAN DIBERI KEUTAMAAN)

Prinsip keterbukaan dari segi tawaran tender terbuka wajar menjadi amalan mana-mana pemerintah yang mengutamakan people-oriented economy dan bukannya mengutamakan patronage economy.

3. Isu AP Berdekad Masih Belum Dapat Diselesai

Kerajaan akan mengenakan bayaran sebanyak RM10 ribu bagi setiap unit AP yang dikeluarkan kepada pemegang AP Terbuka bagi agihan peruntukan AP tahun 2010. Andaikan sebanyak 70,000 AP diberikan setiap tahun, ini akan dapat memberikan RM700 juta sumbangan kepada dana kerajaan.

Tetapi isu ini masih belum selesai. Pendekatan ini memang lebih baik kerana pendapatan tersebut dapat disalurkan kepada dana negara dan bukan ‘golongan tertentu’, tetapi ia belum lagi menyelesaikan masalah AP secara keseluruhan. Permasalahannya:

  • Pembeli AP lazimnya merupakan golongan kaya yang ingin memiliki kereta mewah. Mungkinkah mereka berkira membayar RM10,000 lebih untuk mengimport kereta tersebut?
  • Dasar AP masih tidak konsisten dengan Peraturan World Trade Organisation (WTO).
  • Dasar AP masih bersifat diskriminatif kepada peniaga bumiputra yang mempunyai hubungan erat dengan tokoh politik, di mana kebanyakan mereka sudah kaya-raya dan tidak memerlukan pertolongan.
  • Satu audit yang dijalankan oleh MITI pada tahun 2008 menunjukkan kebanyakan pemegang AP telah disalahgunakan.  Kebanyakan mereka terus menjualkan AP tersebut, ada pula yang tidak mempunyai tempat pameran kereta, dan ada yang tidak dapat mengemukakan penyata kewangan mereka.
  • PM berkata sebahagian daripada jumlah kutipan akan disalurkan untuk dana pembangunan Bumiputra dalam sektor automotif. Tetapi, peratusan penyaluran dan prosedurnya tidak jelas. Lagipun, pengurusan Dana Pembangunan Bumiputra juga tidak telus dan tidak nampak hasil.
  • Kenapakah tidak menggunakan cara tender terbuka untuk pemberian AP? Ini bukan sahaja dapat mencegah rasuah dan penyalahgunaan kuasa, malah dapat menambah lagi pendapatan negara. Mengikut anggaran dalam Belanjawan Alternatif Pakatan Rakyat 2009, tender terbuka dapat memberikan RM1.75 bilion pendapatan kepada kerajaan, iaitu RM1.05 bilion ataupun 1.5 kali ganda lebih banyak daripada kaedah sekarang.

[1] Ucapan Belanjawan 2010, m.s 3

Respons kepada Belanjawan 2009: Tadbir Urus Yang Baik

Pendahuluan

Konsep “tadbir urus” (governance) nampaknya suatu yang baru tetapi perbincangan mengenai aspek tadbir urus sebenarnya sudah lama mengambil tempat. 400 tahun sebelum masihi, Chanakya (c. 350-275 BC) yang sering mendapat julukan sebagai Indian Machiavelli, telah menulis karya yang berjudul Arthashastra yang dapat dianggap sebagai pendahulu dari Machiavelli’s The Prince. Karya tersebut ada menyentuh aspek tadbir urus dalam konteks seni pemerintahan raja.

Hari ini, konsep tadbir urus jarang sekali dirujuk sebagai seni pemerintahan raja tetapi lebih banyak dibincangkan dalam konteks seni tadbir urus negara moden oleh sesebuah kerajaan dan unjurannya pula meliputi pelbagai bidang termasuk tadbir urus korporat.

Tadbir urus berkait rapat dengan tradisi serta institusi pentadbiran sesebuah negara. Secara am, ia melibatkan proses pemilihan kerajaan, pertukaran kerajaan, kapasiti kerajaan menggubal serta melaksanakan dasar secara berkesan, dan penghormatan serta kepercayaan warganegara terhadap sesebuah institusi.

Secara khusus, konsep tadbir urus dapat dihayati secara mendalam melalui tiga dimensi berikut:

  1. Ruang bersuara, penyertaan dan kebertanggungjawaban
  2. Soal korupsi dan pembaziran
  3. Keberkesanan dan kualiti pelaksanaan dasar kerajaan

Ruang bersuara, penyertaan dan kebertanggungjawaban:

Soal pokok bagi dimensi ini ialah sejauh mana penyertaan warganegara dalam proses pemilihan kerajaan termasuk pemilihan pada peringkat persekutuan, negeri dan tempatan. Selain institusi berhubung sistem pemilihan kerajaan, institusi asas bagi dimensi ini juga berkait rapat dengan jaminan bahawa warganegara bebas untuk menyertai proses pemilihan kerajaan, mempunyai akses kepada proses tadbir urus  kerajaan, dan bebas untuk berkumpul serta bersuara.

Jika ditinjau kembali, pelbagai tuntutan telah dibangkitkan berhubung dimensi ini. Antaranya termasuk “demokrasi jalanan” khasnya demonstrasi BERSIH pada tahun lepas yang menyaksikan berpuluh-puluh ribu rakyat prihatin berpakaian kuning menyertai demonstrasi tersebut dan menuntut agar memulihkan sistem pilihan raya yang bersih dan adil.

Sementara itu, tuntutan demi tuntutan juga dilaungkan oleh masyarakat madani supaya dipulihkan semula pilihan raya kerajaan tempatan bagi mengembalikan kecemerlangan tadbir urus kerajaan tempatan yang pernah dicapai sekitar era kemerdekaan.

Federalisme vs centralisme

Apabila kita bincangkan kemampuan tadbir urus  kerajaan pada peringkat berlainan, soal pembahagian kuasa di antara kerajaan persekutuan, negeri dan tempatan merupakan persoalan penting.

Pentadbiran kerajaan Malaysia berkonsepkan “federalisme” di mana kuasa diagihkan sedemikian rupa di kalangan kerajaan persekutuan, negeri dan tempatan supaya tadbir urus kerajaan peringkat berlainan dapat berjalan dengan lancar.

Namun, apa yang kita saksikan hari ini ialah pemusatan kuasa yang terlampau besar di tangan kerajaan persekutuan sedangkan kuasa kerajaan negeri semakin terhakis dan sesetengah kuasa kerajaan tempatan pula sudah lama “dikuburkan” setelah pilihan raya kerajaan tempatan dimansuhkan.

Dengan kata lain, pentadbiran kerajaan Malaysia yang kononnya berkonsepkan “federalisme” sebenarnya lebih cenderung ke arah “centralisme” di mana pemusatan kuasa persekutuan semakin hari semakin kuat sehingga menyusahkan penjalanan tadbir urus kerajaan negeri dan tempatan.

Apabila kita tinjau soal ini dalam konteks laporan belanjawan yang dibentangkan setiap tahun di Parlimen Malaysia, aspek pengagihan peruntukan kewangan menjadi persoalan penting dalam menilai kemampuan kerajaan negeri dan kerajaan tempatan menjalankan tugas tadbir urus.

Contoh tipikal yang sering dibangkitkan setelah berlakunya “tsunami politik” ialah tuntutan Sabah terhadap peningkatan peruntukan kewangan kepada negeri Sabah dalam bentuk “royalti minyak” yang selama ini cukup kecil berbanding dengan pendapatan besar yang diberikan kepada kerajaan persekutuan. Royalti minyak kepada Sabah cuma 5% dan kini Sabah menuntut peningkatan sehingga 20%.

Sesunguhnya, jumlah peruntukan kerajaan persekutuan kepada kerajaan negeri cukup kecil jika dibandingkan dengan pendapatan besar yang diterima oleh kerajaan persekutuan. Contohnya, dengan peruntukan kerajaan persekutuan sebanyak RM150 bilion pada tahun 2007, jumlah peruntukan yang diagihkan kepada kerajaan negeri kurang daripada RM4 bilion (<3%). Dalam pada itu, tiada satu kerajaan negeri pun yang mendapat peruntukan kerajaan persekutuan melebihi 1%!

Justeru, semakan semula peruntukan kerajaan persekutuan kepada kerajaan negeri patut disemak semula dan ditetapkan peruntukan baru menurut kadar pengagihan yang dapat memaparkan hubungan kuasa yang lebih seimbang dengan jaminan Parlimen melalui “statutory guarantee”.

Hal ini juga bermaksud, Laporan Belanjawan 2009 patut diolah semula dengan sedemikian cara supaya peruntukan kewangan lebih mematuhi konsep “federalisme” dan bukannya “centralisme”.

Institusi media

Institusi asas yang berkait rapat dengan hak rakyat bersuara dan berkumpul juga tidak menyakinkan. Media merupakan institusi asas yang dapat membekalkan ruang bersuara kepada rakyat dalam politik moden. Tetapi dewasa ini, kepercayaan rakyat kepada media tradisional cukup rendah. Semakin ramai warga Malaysia yang tidak percaya kepada berita yang dipaparkan dalam akhbar harian tempatan malahan ramai warga Malaysia yang merasa jijik dengan laporan akhbar arus perdana yang sering dimuatkan dengan berita yang tidak tepat.

Lantaran itu, politik kontemporari menyaksikan satu fenomena baru di mana semakin ramai warga Malaysia mendapatkan berita melalui laman web berita dan laman blog. Malahan kepercayaan mereka terhadap laman blog juga lebih tinggi berbanding dengan kepercayaan mereka terhadap akhbar arus perdana.

Perdana Menteri Datuk Seri Abdullah Ahmad Badawi semasa berucap pada Persidangan Melabur di Malaysia 2008 (Invest Malaysia 2008 Conference), buat pertama kali mengakui “kesalahan terbesar” beliau dalam pilihan raya umum yang lepas ialah mengabaikan “perang siber” yang dilancarkan oleh pihak pembangkang.

Persidangan tersebut diadakan pada 25 Mac, lebih kurang dua minggu selepas Barisan Nasional (BN) mengalami tamparan hebat “tsunami politik”. Pada ketika berucap, Perdana Menteri tiba-tiba terkeluar daripada teks ucapan beliau dan membuat pengakuan tersebut di hadapan ratusan professional berlatarbelakangkan bidang pelaburan, kewangan dan ekonomi.

Sementara pengakuan Perdana Menteri ini tidak dapat menjelaskan sepenuhnya kesalahan utama BN, namun perkembangan pesat dunia siber sememangnya memberi impak yang besar bukan sahaja kepada dunia politik, tetapi juga kepada industri media tradisional.

Parliamentary Select Committee on Media Law Reform

Tanggal 1 Jun 2008, para wartawan, blogger serta kumpulan rakyat prihatin telah menyertai satu perarakan spontan menyokong kebebasan media. Perarakan yang bermula dari Kelab Wartawan Kebangsaan (NPC) di Jalan Tangsi ke Dataran Merdeka ini diadakan sejurus selepas tamatnya dialog antara pengamal media dengan Menteri di Jabatan Perdana Menteri, Datuk Zaid Ibrahim (yang telah meletak jawatan baru-baru ini) di NPC.

Zaid Ibrahim telah mencadangkan semasa dialog supaya pengamal media mengemukakan mekanisme kepada kerajaan bagi membolehkan masalah kekangan kebebasan media diatasi. Menurut cadangan Zaid Ibrahim, mekanisme tersebut merujuk kepada “bidang kuasa” (Terms of Reference) bagi menubuhkan “Parliamentary Select Committee on Media Law Reform”.

Sebagai respons, pihak penganjur iaitu Pusat Kewartawanan Bebas (CIJ), Pakatan Penulis untuk Kebebasan Media (WAMI), “Benar for Free and Fair Media” (Benar) dan “National Bloggers Alliance” (All-Blogs) berkata, pihak pengajur akan mendapatkan kerjasama daripada Kesatuan Wartawan Kebangsaan (NUJ), NPC dan Majlis Peguam Malaysia bagi mengemukakan ”bidang kuasa” tersebut.

Selepas itu, Jawatankuasa Hak Asasi Manusia (HRC) Majlis Peguam Malaysia memberi respons positif bahawa mereka akan menghulurkan bantuan yang diperlukan dalam hal penubuhan “Parliamentary Select Committee on Media Law Reform”.

Meskipun Zaid Ibrahim telah meletak jawatan, namun cadangan penubuhan “Parliamentary Select Committee on Media Law Reform” adalah penting bagi mengembalikan kebebasan media yang pernah dicapai sekitar era kemerdekaan.

Di samping itu, kerajaan patut mengemukakan pelan bagi menangani isu kekangan kebebasan media. Pelan ini patut mengandungi tindakan dan jangka masa kerajaan secara menyeluruh dalam konteks pendemokrasian media.

Akta Mesin Cetak dan Penerbitan 1984

Laporan media menyatakan bahawa Kementerian Dalam Negeri kini dalam proses mengkaji semula Akta Mesin Cetak dan Penerbitan 1984. Laporan media juga menyatakan bahawa pindaan mungkin dibuat supaya peraturan yang mewajibkan permohonan setiap tahun bagi lesen penerbitan dipinda menjadi peraturan yang mewajibkan permohonan sekali gus bagi lesen penerbitan.

Semakan semula terhadap Akta Mesin Cetak dan Penerbitan 1984 sepatutnya mengambil kira pandangan bahawa permohonan lesen penerbitan hanya untuk tujuan “tadbir urus yang baik” dan bukannya “kawalan represif”. Hal ini bermaksud lesen penerbitan sepatutnya dipohon sekali sahaja dan tujuannya juga satu sahaja – tujuan “administrative”. Hal ini juga bermaksud, permohonan lesen penerbitan pasti diluluskan asalkan peraturan “administrative” dipatuhi.

Selain itu, akta sedia ada memberi kuasa mutlak kepada Menteri Dalam Negeri dalam menarikbalik atau menghentikan lesen penerbitan sesebuah bahan penerbitan. Pihak penerbit pula tidak boleh mencabar keputusan Menteri di mahkamah. Bukankah ini satu sifat rejim represif? Sesungguhnya, semangat tadbir urus yang baik harus bermula dengan membenarkan sebarang keputusan Menteri yang berkaitan boleh dicabar di mahkamah.

Semakan semula terhadap Akta Mesin Cetak dan Penerbitan 1984 merupakan satu tindakan penting tetapi tindakan ini sahaja adalah tidak mencukupi. Selain Akta Mesin Cetak dan Penerbitan 1984, banyak lagi akta yang mengekang kebebasan media perlu disemak semula, antaranya termasuk Akta Rahsia Rasmi 1972 dan Akta Hasutan 1948. Sesungguhnya sesetengah akta yang zalim patut dimansuhkan sama sekali! Akta Keselamatan Dalam Negeri merupakan contoh akta yang zalim lagi menzalimkan.

Pendemokrasian media adalah asas penting dalam memastikan hak rakyat untuk akses kepada maklumat dilindungi. Parlimen patut mengizinkan kemasukan wartawan laman web berita tanpa merujuk kepada Pas Bernama asalkan pendaftaran semasa memasuki Parlimen dipatuhi. Siaran langsung sepanjang persidangan Dewan Rakyat juga patut digalakkan. Di samping itu, pembentangan Rang Undang-undang Kebebasan Maklumat (sebagai Private Member’s Bill) yang diusulkan oleh ahli Parlimen Subang patut diberi keutamaan dan didahulukan untuk perbahasan di Dewan Rakyat.

Majlis Media Malaysia

Beberapa tahun kebelakangan ini, pihak kerajaan pernah beberapa kali mencadangkan penubuhan Majlis Media Malaysia tetapi tidak mendapat sambutan hangat daripada pihak pengamal media.

Tanggal 6 September 2007, Menteri di Jabatan Perdana Menteri Datuk Seri Mohamed Nazri Aziz semasa merasmikan Forum Perjuangan Wartawan Sepanjang 50 Tahun Kemerdekaan Negara, menyarankan supaya NUJ menubuhkan Majlis Media Malaysia yang berfungsi sebagai mekanisme kawalan etika pengamal media dan penetapan standard kewartawanan di negara ini.

Ketika menyuarakan cadangan itu, Nazri berkata majlis yang hanya dianggotai para pengamal media itu akan bertindak seperti Majlis Peguam Negara atau Majlis Perubatan Malaysia, yang bertanggungjawab terhadap pengamal profesion terbabit.

Persoalannya ialah, mengapakah cadangan yang baik ini tidak mendapat sambutan hangat daripada pihak pengamal media?

Dari perspektif pihak pengamal media, dalam konteks kekangan kebebasan media di Malaysia yang berlapis-lapisan ini, penubuhan Maljis Media Malaysia bagaikan menokok-tambah beban ke atas bahu wartawan yang cukup berat kerana sejumlah akta sedia ada bersifat “represif”.

Jika dunia kewartawanan tidak dikekang oleh akta sedemikian, penubuhan Majlis Media Malaysia memang berpotensi memainkan peranan seperti Majlis Peguam Negara atau Majlis Perubatan Malaysia.

Justeru, persoalan dasarnya ialah hubungan antara negara dan media harus dikaji semula. Peranan negara dari segi “tadbir urus yang baik” dan “kuasa represif” jika tidak dibezakan malahan dicampur-aduhkan, maka keadaan dunia kewartawanan adalah “tidak kondusif” untuk penubuhan Majlis Media Malaysia.

Mengapakah berhujah panjang lebar mengenai institusi media? Hal ini kerana peranan media cukup penting dalam menjamin peruntukan Laporan Belanjawan 2009 digunakan dengan sebaik-baiknya tanpa penyelewengan.

Soal Korupsi dan pembaziran:

Soal korupsi khasnya isu rasuah sudah pun mendapat perhatian secukupnya di kalangan masyarakat umum. Tidak kira apakah penggunaan kosa kata, biarpun penyelewengan, kebocoran, pembaziran atau rasuah, rakyat umum sedia maklum bahawa, jika sekiranya soal korupsi dapat ditangani, maka jumlah pendapatan negara yang dapat dijimatkan bukannya ratusan ribu tetapi mencecah bilion ringgit!

Apa yang menyindirkan ialah, pemimpin politik yang beria-ia tentang penghapusan rasuah seringkali didakwa terbabit dengan kumpulan yang melakukan rasuah. Sesungguhnya, kuasa mutlak sering menjurus kepada korupsi mutlak dan hubungan sedemikianlah yang menjahanamkan ekonomi negara dengan soal korupsi khasnya gejala rasuah yang berleluasa.

Keberkesanan dan kualiti pelaksanaan dasar kerajaan:

Hujah bahawa perkhidmatan awam menjadi tunjang tadbir urus negara yang baik hanya menjadi signifikan jika meritokrasi dan ketelusan diinstitusikan sebagai prinsip utama dalam proses tadbir urus negara termasuk tadbir urus dalaman sektor perkhidmatan awam.

Lazimnya, apabila menyentuh belanjawan, pemberian bonus menjadi sesuatu yang dinanti-nantikan oleh kakaitangan awam. Pemberian bonus tanpa pertimbangan kepada prestasi kerja kakitangan awam bukan sahaja tidak mematuhi budaya kerja dunia moden, malahan cenderung ke arah mengorbankan prinsip tadbir urus yang baik.

Namun begitu, prestasi kerja kakitangan awam yang rendah dalam sektor perkhidmatan awam yang kononnya mengutamakan keberkesanan dan kecekapan sukar untuk dikenalpasti. Tanpa meritokrasi dan ketelusan, peningkatan kadar keberkesanan dan kecekapan pentadbiran kerajaan memang tidak setimpal dengan peningkatan bilangan kakitangan awam.

Hal ini bermaksud, peningkatan prestasi sektor perkhidmatan awam dalam konteks tadbir urus kerajaan yang baik hampir menjadi mustahil, dan ketidakmampuan “jutaan” kakitangan awam untuk respons kepada keperluan masyarakat semasa dan akan datang terutamanya semasa negara dilanda krisis atau bencana menjadi cabaran besar kepada  tadbir urus kerajaan yang baik.

Sesunguhnya, keberkesanan kerajaan dalam mentadbir urus negara tidaklah bergantung semata-mata kepada tadbir urus dalaman sektor perkhidmatan awam sahaja. Dasar kerajaan dan “political will” pimpinan kerajaan juga penting dalam memastikan penjalanan tadbir urus yang baik. Selain memerlukan prinsip meritokrasi dan ketelusan yang mendokong penjalanan tadbir urus yang baik, kita harus menolak dasar yang menggalakkan diskriminasi kerana dasar sedemikian pasti bercanggah dengan prinsip-prinsip yang mendokong penjalanan tadbir urus negara yang baik.

Negara hukum

Dalam konteks Malaysia, keberkesanan dan kualiti pelaksanaan sesuatu dasar dan hukum juga berkait rapat dengan prinsip kedaulatan undang-undang, keadilan dan kesaksamaan. Dengan kata lain, negara hukum menjadi tunjang kepada tadbir urus  negara yang baik bukan sahaja dalam erti kata penggubalan hukum tetapi juga dalam erti kata penguatkuasaan hukum. Begitu juga, prinsip keadilan dan kesaksamaan menjadi tunjang kepada tadbir urus negara yang baik bukan sahaja dalam erti kata penggubalan dasar tetapi juda dalam erti kata pelaksanaan dasar.

Sejumlah akta sedia ada sering dikritik sebagai akta yang ketinggalan zaman kerana mengandungi unsur-unsur tertentu. Selain mengandungi unsur kezaliman, sesetengah akta juga dikritik kerana mengandungi unsur yang bercanggah dengan negara hukum. Contohnya, semasa berhujah tentang perlunya semakan semula terhadap Akta Mesin Cetak dan Penerbitan 1984, sudah dibangkitkan bahawa akta tersebut memberi kuasa mutlak kepada Menteri Dalam Negeri sehingga keputusan Menteri tidak boleh dicabar di mahkamah. Adakah ini mematuhi prinsip “rule of law”? Ataupun, ia sebenarnya satu penjelmaan “rule by law”!

Setelah berhujah panjang lebar mengenai aspek-aspek berkaitan tadbir urus yang baik, apa yang ingin dibangkitkan ialah, Laporan Belanjawan 2009 tidak akan bermakna jika sekiranya persoalan-persoalan seperti faktor pengagihan peruntukan dan proses perbelanjaan tidak mematuhi konsep tadbir urus yang baik.